Lichtonderzoek

Wim Schmidt van Sotto Le Stelle heeft een lichtonderzoek uitgevoerd. Hier wordt dit onderzoek nader toegelicht.

Donkertekaart



Aanleiding
Om beleid in gang te kunnen zetten was het belangrijk en nodig om de huidige situatie wat betreft de verlichting en duisternis op de Veluwe in kaart te brengen. Daarom heeft de provincie Gelderland opdracht verleend om een zogenaamde nulmeting uit te voeren. Deze nulmeting (het lichtonderzoek) is tussen november 2004 en mei 2005 uitgevoerd.

Nadruk onderzoek
De nadelige effecten van verlichting op de natuur vindt plaats in de directe omgeving van de lichtbronnen. In het onderzoek is er daarom voor gekozen om de nadruk te leggen op de locatie van de verlichting. Door de resultaten primair via kaarten te presenteren is snel inzicht te krijgen in waar mogelijkheden liggen om de lichtbelasting op de natuur te verminderen.

Waar komt dat licht vandaan?
De verlichting op de Veluwe is geconcentreerd rond de bebouwing en wegen. Om de verlichting van de wegen in kaart te brengen zijn alle beschikbare gegevens over de openbare verlichting geïnventariseerd, zowel van de gemeenten, de provincie als de rijksoverheid. Dit betreft zowel de omvang van de verlichting als de locatie.
Alle 32.000 huizen op de Veluwe ( buiten de kernen) zijn als verlichtingsbron meegenomen. En van 200 bijzondere locaties, zoals recreatieterreinen en sportvelden (de zogenoemde hotspots) is de verlichting ook geïnventariseerd. De verkregen gegevens van wegen en bebouwing zijn samengevoegd in een verlichtingskaart (een satelietfoto van Nederland waarin de verlichte gebieden lichter zijn gekleurd. De Veluwe ligt binnen de gele lijn).

Hemelhelderheid
Naast de hinder in de directe omgeving van een lichtbron speelt het probleem dat rond steden de hemel niet meer donker is. De hemel wordt opgelicht door het omhoog stralende licht van de stad. Om de mate van dit oplichten in kaart te brengen is op een 80-tal locaties de hemelhelderheid op de Veluwe gemeten, als maat voor de ‘duisternis’. Deze gegevens zijn verwerkt in een duisterniskaart.

Met behulp van de Wet van Walker is berekend hoe de verdeling van de hemelhelderheid op de Veluwe is aan de hand van de bevolkingsaantallen in de kernen. De gemeten en berekende kaarten zijn vergeleken en een van de conclusies was dat enige militaire terreinen op de Veluwe aanzienlijk bijdragen aan het oplichten van de hemel. Ook is van alle kernen vastgesteld wat de bijdrage is aan de toename van de hemelhelderheid.
Tenslotte is de gemeten kaart vergeleken met de gegevens van de wereldatlas van Cinzano, waarbij bleek dat de gemeten waardes goed overeenkomen, maar een veel hogere nauwkeurigheid en resolutie opleveren.