Aanleiding

De aanleiding om duisternis en stilte in het omgevingsbeleid van de
provincie op te nemen is opgestart vanuit verschillende overwegingen:

De Veluwecommissie heeft in januari 2003 een brief geschreven aan het
College van Gedeputeerde Staten van Gelderland met daarin onder andere het
verzoek duisternis mee te nemen als volwaardig thema in Gelders
omgevingsbeleid.
De Raad voor Ruimtelijk, Natuur en Milieu Onderzoek (RMNO) heeft
in het kader van het gelijknamige passie project de voorstudie
"Mooi licht, mooi donker" gepubliceerd en aan staatssecretaris Van Geel
aangeboden. In dit project, in samenwerking met de Drentse Milieu
Federatie uitgevoerd, is de beleving van duisternis door zowel burgers als
bestuurders onderzocht.
De Stichting Natuur en Milieu is, samen met alle provinciale
milieufederaties, in 2004 een grote, landelijke publiekscampagne gestart
onder de naam "Laat het donker en donker". Dus ook de Nederlandse natuur-
en milieuorganisaties vragen volop aandacht voor deze problematiek.

Stilte

In 2002 is de situatie in de Gelderse stiltegebieden onderzocht. Hieruit
werd geconcludeerd dan op 15% van de aangewezen stiltegebieden op de
Veluwe de geluidbelasting hoger is dan 40 dB(A). Een geluidsniveau van 40
dB(A) wordt als stil ervaren, boven de 50 decibel als lawaaiig. Door
wegverkeer kan het geluidsniveau, afhankelijk van type weg en vegetatie,
zelfs hoger zijn dan 50 dB(A).
Op grond van dit onderzoek is de beleidsontwikkeling voor het Gelders
Milieu Plan 3 gestart. De kern van dit nieuwe beleid is enerzijds een
uitbreiding vna het areaal stille gebieden en anderzijds het terugbrengen
van de geluidsbelasting in delen van stiltegebieden waar nu de norm van 40
dB(A) wordt overschreden.

Voor het aspect stilte zien we ook vanuit de EU -de richtlijn
Omgevingslawaai- en vanuit het nationaal milieubeleid toenemende aandacht
voor het terugdringen van de geluidemissie, onder meer veroorzaakt door
weg-, rail- en vliegverkeer.

Donkerte

De Veluwe is ook steeds minder donker. Nederland behoort tot de drie meest
verlichte landen ter wereld en helaas is de lichtsituatie op de Veluwe
geen grote uitzondering op de verlichtingssituatie in ons land. Langs de
randen van de Veluwe hebben we de grote steden Apeldoorn, Ede, Arnhem en
in mindere mate Harderwijk en de bijbehorende uitstraling van licht uit
bedrijventerreinen, woonwijken en verlichting van wegen. Daarnaast hebben
we op de Veluwe en langs de randen een aantal wegen, recreatieterreinen en
verspreid liggende ondernemingen die in meer of mindere mate uitstraling
van licht veroorzaken.

Tot slot is de Veluwe een groot aaneengesloten natuurgebied dat
aantrekkingskracht uitoefent op grote groepen recreanten maar ook onder
druk staat door de toename van menselijke activiteiten. In de afgelopen
jaren is de geluids- en lichtsituatie op de Veluwe eerder verslechterd dan
verbeterd. De toenemende welvaart zorgt voor meer mogelijkheden op gebied
van wonen, werken, vervoer en recreatie. De kwaliteit van de Veluwe voor
zowel de natuur als de recreatie versterken is een speerpunt van het
Gelders beleid en dit project past binnen deze aanpak.

Doel

Het project heeft tot doel de gestaag toenemende licht- en geluidbelasting
tot staan te brengen. Dit kan met het ruimtelijk beleid in de streek- en
bestemmingsplannen. Verder ook door bewustwording en communicatie en het
financieel stimuleren van goede initiatieven of projecten.